कर्णाली प्रदेशको अधिकांश जनसंख्या राजमार्गमा निर्भर छ। ०७८ सालको जनगणनाअनुसार कर्णालीको कुल जनसंख्याको ७३ दशमलव ७ प्रतिशत जनसंख्या कृषि क्षेत्रमा संलग्न छ। उत्पादित वस्तु बजारीकरण गर्ने, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, रोजगारी र व्यापारका लागि सबैलाई सजिलो यातायात सेवा हो।
कालीकोट चिलखायामा स्याउ उत्पादन गरिरहेका टेकबहादुर शाहीले भने, ‘स्याउलाई बजार लैजाने समयमा नै पहिरोले राजमार्ग अबरुद्ध हुन्छ। यसले हाम्रो वर्षभरीको कमाई नै प्रभावित बन्ने गरेको छ। स्याउ बोकेका ट्रकहरू गगने खोलाका आसपास दिनहुँ रोकिन्छन्। कति स्याउ बाटोमै कुहिएर जान्छन्। हाम्रो उत्पादन बजारमा पुग्नै समस्या भईरहेको छ। यसले हाम्रो आम्दानीमा पनि गिरावट ल्याएको छ।’ कर्णाली राजमार्ग स्वास्थ्य सेवाका हिसाबले पनि ज्यादै महत्वपूर्ण छ। मुगु, जुम्ला, कालीकोट जस्ता बिकट जिल्लाबाट गम्भीर प्रकृतिका बिरामीहरू सुविधा सम्पन्न अस्पताल लिने एक मात्र सहज रुट कर्णाली राजमार्ग हो। वर्षा याममा हवाई सेवा सञ्चालन भएका जिल्लाहरूबाट पनि प्रतिकूल मौसमका कारण चाहिएको बेला पाइँदैन।
कर्णाली प्रदेशसभामा उपसभामुख रहेकी कालीकोटकी सांसद यसोदा न्यौपानेले भनिन्, ‘कर्णालीका कष्ट सरकारले सुन्दैन। कर्णाली राजमार्गमा प्रयाप्त बजेट विनियोजन गरी पहिरो व्यवस्थापन र सुविधायुक्त सडक निर्माण गर्न पटक–पटक आग्रह गरेका छौं। तर, सरकारले हाम्रा र हाम्रा प्रतिनिधिका कुराहरू सुन्दैन। यहाँ जनताहरूले दुख पाईरहेका छन्। हामीले गाली पनि खाईरहेका छौँ।’ उनले केही समय अगाडि गगने खोलामा पहिरो खसेर पाँच दिनसम्म सडक अबरोध हुँदा जुम्ला र कालीकोटबाट आएका स्याउका ट्«कहरू बाटोमै थन्कीएको बताइन्।
वर्षायाममा हुने विपद्का कारण कर्णालीको पर्यटन क्षेत्र पनि नराम्ररी प्रभावित हुने गरेको छ। कर्णाली प्राकृतिक दृष्टिले निकै धनी छ। यहाँ वर्षभरि पर्यटकहरूको आगमन हुने प्रसस्त आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्यहरू छन्। वर्षायाममा हरियालीका कारण ती पर्यटकीय क्षेत्रहरू पनि निकै मनमोहक बन्छन्। पर्यटन व्यवसायी कमल गौतमले भने, ‘बाढी–पहिरो जस्ता प्राकृतिक विपद्ले वर्षायाममा कर्णाली भ्रमण सहज हुँदैन। सुक्खा सिजनमा यातायात र हवाई सेवा दुवै सहज भए पनि कर्णालीको खास रूप देख्न पाइँदैन। त्यसमा पनि पछिल्लो समय भइरहेको जलवायु परिवर्तनको असरले कर्णालीमा पर्यटन क्षेत्र निकै प्रभावित बनिरहेको छ। यसले दीर्घकालीन रूपमा प्रदेशको आर्थिक विकासमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ। सरकारले सडक यातायात सेवा नै सहज र सुविधायुक्त बनाएर कर्णालीलाई बाह्रै महिना पर्यटक आउन सक्ने गन्तव्य बनाउनु आवश्यक छ।’
कर्णाली प्रदेशको भौगोलिक संरचना जटिल छ। धेरै ठाउँमा जमिन स्थिरता कम छ र भू–संरचना पहिरोको उच्च जोखिममा छ। वर्षा तथा बाढीले जमिनलाई कमजोर बनाउँछ र पहिरो आउँछ। मानव गतिविधि, जस्तै वन कटान, अवैध निर्माण र अनियमित सडक निर्माणले पनि समस्यालाई झन विकराल बनाउँदै लगेका छन। कर्णालीमा विपद् न्यूनीकरणका लागि आधुनिक प्रविधि र दीर्घकालीन योजना आवश्यक छ।
