चीनले अन्तरिक्ष दौडमा अमेरिकालाई चुनौती दिँदैछ। रेडशिफ्ट नामक नयाँ रिपोर्टले चीनले ५–१० वर्षभित्र अमेरिकालाई उछिनेर विश्वको नम्बर १ अन्तरिक्ष शक्ति बन्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।
कमर्सियल स्पेस फेडरेशन (सीएसएफ)को प्रतिवेदनले चीनको अन्तरिक्ष कार्यक्रम द्रुत गतिमा बढिरहेको बताएको छ। नासाको बजेट कटौतीका कारण अमेरिका पछाडि परेको छ।
अन्तरिक्ष दौडमा चीनको प्रभुत्व
११२ पृष्ठको प्रतिवेदन सेप्टेम्बर १६ मा जारी गरिएको थियो। यसमा चीनको अन्तरिक्ष स्टेशन, उपग्रह तारामण्डल, चन्द्र अभियान र चन्द्र आधारबारे जानकारी छ। सीएसएफका अध्यक्ष डेभ काभोसाले अमेरिका हाल धेरै क्षेत्रमा अगाडि रहेको उल्लेख गरेको छ। तर चीन द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। यो ५–१० वर्षमा पछाडि छोडिन सक्छ।
रिपोर्टका सह–लेखक जोनाथन रोल (एरिजोना स्टेट युनिभर्सिटी)ले २०२० मा चीनको अन्तरिक्ष क्षमता कम रहेको तर तीन वर्षमा त्यो परिवर्तन भएको बताए। चीनले अपोलो, आइएसएस र व्यावसायिक अन्तरिक्ष उडानको युग एकैसाथ अनुभव गरिरहेको छ।
चीनको चन्द्रमा दाबी : अमेरिकाभन्दा अगाडि
चीनले २०३० सम्ममा चन्द्रमामा मानिस अवतरण गर्ने योजना बनाएको छ। चीनले भनेको छ,ʻ२०२५ मा चन्द्रमाको सतहको उच्च रिजोल्युसन नक्सा बनाउनेछौं। नमूनाहरू फिर्ता ल्याउनेछौं र सुपर रकेट निर्माण गर्नेछौं। २०३५ सम्ममा आणविक रिएक्टर सहितको चन्द्रमा आधार निर्माण गरिनेछ। जुन खानी र मंगल ग्रह अभियानहरूको लागि उपयोगी हुनेछ।ʼ
अमेरिकाको आर्टेमिस मिसन (२०२७ सम्ममा चन्द्रमामा अवतरण) स्पेसएक्सको स्टारशिप ढिलाइभन्दा पछाडि छ। पूर्व नासा प्रमुख जिम ब्राइडेनस्टाइनले सिनेटलाई चीनको समयरेखा आफूहरुको भन्दा राम्रो रहेको बताए। नासाको बजेट कटौती रोकिएन भने आफूहरु हार्ने उनले बताए। ट्रम्प प्रशासनले नासाको बजेट आधा गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। यसले गर्दा दीर्घकालीन मिसन जोखिममा परेका छन्।
अन्तरिक्ष स्टेशनमा चीनको प्रभुत्व
चीनको तियांगोङ अन्तरिक्ष स्टेशन २०२२ मा सञ्चालनमा आएको छ। २०३० सम्ममा आईएसएस बन्द हुनेछ। यसले गर्दा तियाङगोङ विश्वको एक मात्र ठूलो सरकारी अन्तरिक्ष स्टेशन रहनेछ। नासाको कुनै योजना छैन। तर निजी कम्पनी प्रयास गरिरहेका छन्। चीनसँग ६ वटा अन्तरिक्ष बन्दरगाह छन्। यसले रकेट प्रक्षेपणलाई गति दिनेछ। उपग्रह मेगानस्टेलेशन (हजारौं उपग्रह)ले सञ्चार र निगरानीलाई बलियो बनाउनेछ।
चीनको सफलताको रहस्य
चीनले २०२४ सम्ममा व्यावसायिक क्षेत्रमा २.८६ अर्ब डलर लगानी गरेको छ। यो २०१६ मा १६४ मिलियन डलरको तुलनामा १७ गुणा बढी हो। चीन राष्ट्रिय अन्तरिक्ष प्रशासनले सरकारी सहयोग प्राप्त गर्दछ। अन्तरिक्ष सिल्क रोड रूस, भारत, जापान र ८० भन्दा बढी देशसँग ८० वटा परियोजनामा संलग्न छ। यसले अमेरिकाको प्रभावलाई घटाउँदैछ। चीनले त्यो स्तरमा पुग्ने प्रयास मात्र गरिरहेको छैन। नेतृत्वलाई पुनः परिभाषित पनि गरिरहेको छ।
अमेरिकालाई खतरा
चीनले नेतृत्व लियो भने अन्तरिक्षमा अमेरिकाको प्रभुत्व घट्नेछ। यो चन्द्रमाको उत्खनन (हिलियम–३ जस्ता स्रोत) र मंगल ग्रह अभियानमा पछाडि पर्नेछ। व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योग (स्पेसएक्स, ब्लू ओरिजिन) प्रभावित हुनेछ। प्रतिवेदनले नासाको बजेट बढाउन र निजी क्षेत्रलाई सहयोग गर्न सिफारिस गरेको छ।
