यो एक गहिरो र महत्त्वपूर्ण प्रश्न हो कि युद्ध, जुन आफैंमा यति विनाशकारी समस्या हो, वर्तमानमा चलिरहेका द्वन्द्वहरूको के समाधान दिन सक्छ। ऐतिहासिक रूपमा, युद्धलाई अक्सर विवादहरू समाधान गर्ने वा राजनीतिक लक्ष्यहरू प्राप्त गर्ने अन्तिम उपायको रूपमा हेरिएको छ। यद्यपि, वर्तमान विश्व परिदृश्य र चलिरहेका युद्धहरूको प्रकृतिलाई हेर्दा, यो तर्क गर्न गाह्रो छ कि युद्धले कुनै पनि सार्थक वा स्थायी समाधानतर्फ डोर्याइरहेको छ।
वर्तमानमा विश्वले धेरै जटिल र दुःखद युद्धहरूको सामना गरिरहेको छ, जसमा युक्रेनमा रूसको आक्रमण, इजरायल-प्यालेस्टाइन द्वन्द्व, यमनमा गृहयुद्ध, म्यानमारमा जारी द्वन्द्व, र विभिन्न अफ्रिकी क्षेत्रहरूमा चलिरहेका संघर्षहरू समावेश छन्। यी सबै युद्धहरूमा एउटा कुरा समान छ: तिनीहरू व्यापक मानवीय पीडा, विस्थापन, र विनाशको कारण बनिरहेका छन्।
यो तर्क गर्न सकिन्छ कि केही सीमित अवस्थामा युद्धलाई आत्मरक्षाको लागि वा ठूलो अन्याय रोक्नको लागि आवश्यक मान्न सकिन्छ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै देशमाथि आक्रमण हुन्छ भने, त्यसको प्रतिरोध गर्नुलाई वैध मान्न सकिन्छ। तर यस्ता अवस्थामा पनि युद्ध अन्तिम विकल्प हुनुपर्छ, र यसका मानवीय परिणामहरूलाई सकेसम्म कम गर्न हरसम्भव प्रयास गर्नुपर्छ।
यद्यपि, समग्रमा हेर्दा, यो मान्न गाह्रो छ कि युद्ध आफैंमा कुनै समस्याको 'समाधान' हो। यसका धेरै गम्भीर कारणहरू छन्:
* मानवीय क्षति: युद्धले अनगिन्ती निर्दोष नागरिक र सैनिकहरूको ज्यान लिन्छ, परिवारहरूलाई टुक्राटुक्रा पार्छ, र समुदायहरूलाई ध्वस्त पार्छ। लाखौं मानिसहरू विस्थापित हुन्छन् र शरणार्थी बन्न बाध्य हुन्छन्। यस्तो मानवीय त्रासदीलाई कुनै पनि समस्याको 'समाधान' को रूपमा हेर्नु नैतिक रूपमा अस्वीकार्य छ।
* दीर्घकालीन अस्थिरता: युद्धले प्रायः नयाँ शत्रुताहरू र असन्तुष्टि जन्माउँछ। पराजित पक्षमा बदला लिने इच्छा जीवित रहन्छ, र विजेता पक्षमा अहंकार र अन्यायको भावना बढ्न सक्छ। इतिहास साक्षी छ कि एक युद्धले अक्सर अर्को युद्धलाई निम्त्याउँछ।
* आर्थिक विनाश: युद्धले पूर्वाधार, अर्थतन्त्र र सामाजिक संरचनालाई गम्भीर क्षति पुर्याउँछ। विकास रोकिन्छ, र देशहरूलाई पुनर्निर्माण गर्न दशकौं लाग्न सक्छ। यो कुनै पनि समस्याको व्यावहारिक समाधान होइन।
* ध्यानको विचलन: युद्धले बहुमूल्य स्रोत र ध्यानलाई अन्य महत्त्वपूर्ण क्षेत्रहरूबाट हटाउँछ, जस्तै गरिबी उन्मूलन, जलवायु परिवर्तनसँग लड्नु, र स्वास्थ्य सेवामा सुधार गर्नु।
वर्तमानमा चलिरहेका विश्वका युद्धहरूको सन्दर्भमा, यो स्पष्ट छ कि तिनीहरू कुनै पनि स्थायी समाधानतर्फ बढिरहेका छैनन्। युक्रेनमा जारी युद्धले युरोपमा ठूलो मानवीय सङ्कट निम्त्याएको छ र विश्वव्यापी भूराजनीतिक तनाव बढाएको छ। इजरायल-प्यालेस्टाइन द्वन्द्वले निरन्तर हिंसा र निराशाको चक्रलाई कायम राखेको छ।
यमन र म्यानमार जस्ता देशहरूमा चलिरहेका गृहयुद्धहरूले त्यहाँका नागरिकहरूलाई अकल्पनीय पीडा दिएका छन्। यी सबै द्वन्द्वहरूले देखाउँछन् कि युद्धले समस्यालाई झन् जटिल बनाउँछ, समाधान दिँदैन। यसको विपरीत, स्थायी समाधानहरू अक्सर कूटनीति, वार्ता, मध्यस्थता र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको माध्यमबाट पाइन्छन्। यी उपकरणहरू युद्धको तुलनामा अधिक टिकाऊ र मानवीय परिणामहरू प्रदान गर्दछन्। मतभेदहरूलाई शान्तिपूर्ण रूपमा हल गर्नाले सबै पक्षहरूको सम्मान हुन्छ र दीर्घकालीन सम्बन्धहरू कायम राख्न मद्दत गर्दछ।
अन्त्यमा, युद्ध आफैंमा एक भयानक समस्या हो, र यो मान्नु भ्रमपूर्ण छ कि यसले वर्तमानमा चलिरहेका कुनै पनि विश्वव्यापी समस्याको वास्तविक समाधान प्रदान गर्न सक्छ। बरु, विश्व समुदायले हिंसा अन्त्य गर्न र शान्तिपूर्ण, न्यायपूर्ण र दिगो समाधानहरू खोज्नको लागि मिलेर काम गर्नुपर्छ। युद्धले केवल विनाश र दुःख ल्याउँछ, कुनै पनि समस्याको समाधान होइन।
लेखक फिदा हुसेनको पोष्ट (विचार) सान्दर्भिक लागेर जस्ताको त्यस्तै प्रकाशित गरिएको छ । त्यसमा व्यक्त विचार उनका निजी हुन् । हुसेन राजनीतिक तथा समय सन्दर्भको आधारमा कलम चलाउँछन् । )
धन्यवाद